KÖŞE YAZISI ¦ HIRS AKLI ESİR ALDIĞINDA, DİL NİYETİ ELE VERİR… / 11 Kasım 2026
İnsanın gerçek niyetini anlamak için bazen yaptıklarına değil, öfkelendiğinde, hırsına yenik düştüğünde ve ihtiraslarına teslim olduğunda söylediklerine bakmak gerekir. Zira insan, aklının kontrolünü kaybettiği anlarda, içinde sakladığı düşünceleri ve zihninde kurduğu hesapları farkında olmadan kendi diliyle açığa çıkarır.
Hırs, insanın yalnızca muhakemesini değil, vicdanını da gölgeleyen tehlikeli bir duygudur.
Hele bir de bu hırsa makam tutkusu, güç arzusu, kıskançlık ve kişisel menfaatler eşlik ediyorsa insan, zamanla doğru ile yanlışı ayırt etmekte zorlanır. Kendisini haklı göstermek uğruna başkalarına haksızlık etmeyi bile meşru görmeye başlar.
İşte insanın gerçek karakteri de çoğu zaman böyle anlarda ortaya çıkar.
Normal zamanlarda ölçülü konuşan, nezaket gösteren, dostluktan ve samimiyetten söz eden bazı insanlar, çıkarları tehlikeye girdiğinde bambaşka bir kimliğe bürünür. Yıllarca sakladıkları düşünceler, içlerinde büyüttükleri hesaplar ve başkalarına karşı besledikleri gerçek duygular bir anda dillerinden dökülüverir.
Zira hırs aklı esir aldığında, dil kalbin gizlediklerini ele verir.
İnsan bazen öyle sözler söyler ki henüz yapmadığı bir kötülüğün niyetini, kurduğu bir hesabın izlerini veya gerçekleştirmeyi düşündüğü bir haksızlığın işaretlerini kendi ağzıyla ortaya koyar.
Üstelik çoğu zaman bunun farkında bile değildir.
Kendisini güçlü göstermek isterken zaaflarını, karşısındakini küçümsemeye çalışırken kendi seviyesini, tehdit ederek üstünlük kuracağını düşünürken de gerçek niyetini açığa çıkarır.
Oysa akıllı insan, gücünü öfkesinden değil, iradesinden alır. Her düşündüğünü söylemez, her istediğini yapmaz. Kendi çıkarları uğruna başkalarının hukukunu çiğnemeyi başarı olarak görmez. Makamın geçici, itibarın ise insanın karakteriyle kazanıldığını bilir.
Ne var ki ihtiraslarına teslim olanlar için durum farklıdır. Onlar, elde etmek istedikleri şeylere öylesine odaklanırlar ki söyledikleri sözlerin kendilerini nasıl ele verdiğini göremezler. Kendi kurdukları hesapların içinde kaybolurken, başkalarına göstermek istemedikleri yüzlerini de ortaya çıkarırlar.
Aslında insanın dili, kimi zaman vicdanının şahidi, kimi zaman da sakladığı niyetlerin itirafçısıdır.
Elbette her öfkeyle söylenen söz, insanın gerçek niyetini yansıtmaz. Ancak sürekli tekrarlanan tehditler, çıkar hesapları ve hırsla dile getirilen ifadeler, bir insanın düşünce dünyasına dair önemli ipuçları verir.
Bu nedenle insanları yalnızca güzel sözleriyle değil, menfaatleriyle karşı karşıya kaldıklarında sergiledikleri tavırlarla değerlendirmek gerekir. Sadakatten söz edenin çıkar karşısındaki duruşuna, adaleti savunanın kendi menfaati söz konusu olduğundaki tutumuna, dürüstlükten bahsedenin güç karşısındaki davranışlarına bakmak gerekir.
Hayatın en büyük yanılgılarından biri, herkesin göründüğü gibi olduğunu düşünmektir. Oysa bazı insanların gerçek yüzünü zaman, bazılarınınkini menfaat, bazılarınınkini ise kendi sözleri ortaya çıkarır.
Ve öyle anlar gelir ki insanı tanımak için uzun yıllara, büyük olaylara veya gizli kalmış gerçeklerin peşinden koşmaya gerek kalmaz. Bir öfke anı, bir ihtiras patlaması, düşünülmeden söylenmiş birkaç cümle, yıllarca saklanan niyetlerin anlaşılmasına yeter.
Bazen insanı ele veren yaptıkları değil, henüz yapmaya fırsat bulamadıklarını kendi ağzıyla anlatmasıdır.
İşte bu yüzden insanın en büyük imtihanı, başkalarına karşı kazandığı mücadeleler değil, kendi nefsine karşı gösterdiği iradedir.
Hırsına hükmedemeyen, zamanla sözlerine de davranışlarına da hükmedemez.
Ve nihayetinde insan, başkalarını alt etmek için kurduğu hesaplardan önce, kendi ihtiraslarının esiri hâline gelir.
Zira dilin açığa çıkardığı her söz bir hüküm olmasa da bazen insanın kendi niyetine karşı verdiği en güçlü tanıklıktır.
–¦—¦—¦–
Musa Özdemir / 11 Kasım 2026
YORUMLAR (İLK YORUMU SİZ YAZIN)