KÖŞE YAZISI ♦ Neme Lâzım Dendiği Zaman Devlet Çürümeye Başlar… / 16 Mart 2026
Tarih bazen bize uzun kitaplar değil, tek bir cümle bırakır.
Ama o cümle, asırlar boyunca milletlere ibret olur.
Osmanlı Devleti’nin en kudretli padişahlarından Kanuni Sultan Süleyman, imparatorluğun zirvede olduğu bir dönemde zihnini meşgul eden önemli bir soruyla karşı karşıyaydı.
Sınırlar üç kıtaya uzanmıştı.
Devlet güçlüydü, ordular zaferden zafere koşuyordu.
Adalet sistemi dünyaya örnek gösteriliyordu.
Fakat Kanuni’nin aklında şu soru vardı.
Bir gün Osmanoğulları da çöker mi?
İşte bu sorunun cevabını öğrenmek için dönemin büyük alimlerinden Yahya Efendi’ye Sadrazamını gönderdi.
Sadrazam soruyu iletti.
Yahya Efendi uzun uzun konuşmadı.
Sadece şu cümleyi söyledi.
“Neme lâzım dendiği zaman…”
Sadrazam bu kısa cevabı alıp saraya döndü.
Kanuni Sultan Süleyman bu cevabı duyduğunda derin düşüncelere daldı.
“Bu sözün manası nedir?” diye kendi kendine yorumlar yaptı.
Ama tam olarak tatmin olmadı.
Sonunda Yahya Efendi’ye bir mektup gönderdi ve bu sözün açıklamasını istedi.
Bunun üzerine Yahya Efendi şu ibret dolu cevabı verdi.
Bir devlette zulüm yayılırsa,
haksızlık, hukuksuzluk ve yolsuzluk sıradan hale gelirse,
Bunu görenler “neme lâzım” deyip susarsa,
Bilenler konuşmazsa,
doğrular saklanırsa,
Öyle bir gün gelir ki;
Koyunları kurtlar değil, çobanlar yer.
Fakirlerin, gariplerin, kimsesizlerin feryadı göklere yükselir ama kimse duymaz.
Devletin hazinesi boşalır.
Halkın devlete olan güveni sarsılır.
Toplumun umudu kaybolur.
Ve işte o zaman bir devletin çöküşü artık kaçınılmaz hale gelir.
Bu sözler aslında sadece Osmanlı’ya değil, bütün devletlere verilmiş büyük bir derstir.
Çünkü tarih bize şunu öğretmiştir.
Devletleri yıkan çoğu zaman düşman orduları değildir.
Devletleri asıl yıkan şey,
Adaletsizliktir, suskunluktur ve bana ne anlayışıdır.
Bir toplumda iyiler susmaya başladığında kötüler konuşmaya başlar.
Doğrular geri çekildiğinde yanlışlar meydanı doldurur.
Ve toplumun damarlarına sinsice yayılan o tehlikeli söz ortaya çıkar.
“Neme lâzım”
Oysa güçlü devletlerin temelinde sadece ordu veya ekonomi yoktur.
Asıl güç,
Adalet, vicdan ve sorumluluk duygusudur.
Çünkü bir toplumda insanlar “neme lâzım” demeyi bırakıp
Ben varım demeye başladığında,
İşte o zaman devlet güçlenir, millet ayağa kalkar.
Tarih sayfaları bize açıkça şunu söylüyor.
Devletler dışarıdan değil, içeriden çürür.
Ve o çürümenin ilk işareti çoğu zaman tek bir cümledir.
“Neme lâzım…”
–♦—♦—♦–
Musa Özdemir / 16 Mart 2026
YORUMLAR (İLK YORUMU SİZ YAZIN)